Prawa pacjenta w opiece zdrowia psychicznego (GGZ)

Informacje dla pacjentów

Gdy rozpoczynają Państwo leczenie w placówce opieki zdrowia psychicznego (GGZ), obowiązują określone zasady i przepisy, które regulują prawa i obowiązki zarówno pacjenta, jak i terapeuty.

Istnieją prawa ogólne oraz prawa szczegółowe. Prawa szczegółowe mogą różnić się w zależności od placówki i są zazwyczaj opisane w regulaminie wewnętrznym, który można otrzymać w danej instytucji.

Wiele praw pacjenta jest określonych w przepisach prawa, między innymi w:

• WGBO – ustawa o umowie o świadczenie usług medycznych
• WKCZ – ustawa o prawie pacjenta do składania skarg
• WPR – ustawa o rejestracji danych osobowych
• AWBZ – ustawa o szczególnych kosztach opieki zdrowotnej

Poniżej przedstawiamy najważniejsze ogólne prawa pacjenta.

Podstawowe prawa pacjenta

Prawa pacjenta obejmują między innymi:

• prawo do leczenia i jasnego planu leczenia
• prawo do informacji
• prawo wglądu do dokumentacji medycznej
• prawo do prywatności
• prawo do współdecydowania o leczeniu
• obowiązki pacjenta
• sytuacje, w których prawa mogą zostać ograniczone

Prawo do leczenia i planu leczenia

Leczenie może rozpocząć się wyłącznie za Państwa zgodą. Zgoda nie musi być zawsze wyrażona na piśmie – może być również udzielona ustnie lub wynikać z zachowania pacjenta. Po rozpoczęciu leczenia terapeuta nie musi każdorazowo pytać o zgodę na każdy element terapii.

W każdej chwili mogą Państwo:

• wycofać zgodę na leczenie
• zakończyć terapię

Prawo do leczenia nie oznacza jednak, że leczenie może rozpocząć się natychmiast – czasem obowiązują listy oczekujących.

Podczas leczenia mają Państwo między innymi prawo do:

• leczenia wyłącznie za własną zgodą
• szacunku i profesjonalnej relacji z terapeutą
• odpowiedniej ilości czasu i uwagi ze strony specjalistów
• zmiany terapeuty, jeśli nie ma między Państwem zaufania
• zadawania pytań dotyczących leczenia
• uzyskania drugiej opinii (second opinion) u innego specjalisty
• ochrony przed jakąkolwiek relacją seksualną z terapeutą (jest to zabronione niezależnie od inicjatywy pacjenta)

Osoby dorosłe oraz młodzież powyżej 16 roku życia w zasadzie samodzielnie decydują o swoim leczeniu.

Plan leczenia

Ustalenia dotyczące terapii są zapisane w planie leczenia (behandelplan).

Plan leczenia:

• jest omawiany z pacjentem
• powinien zostać przygotowany w rozsądnym czasie
• pacjent otrzymuje jego kopię

Leczenie rozpoczyna się dopiero po zaakceptowaniu planu przez pacjenta. Plan leczenia jest regularnie omawiany i w razie potrzeby modyfikowany. Zmiany w planie wymagają zgody pacjenta.

Prawo do informacji

Pacjent ma prawo do jasnych i zrozumiałych informacji o leczeniu. Dzięki temu pacjent może współdecydować o terapii.

Terapeuta powinien poinformować m.in. o:

• charakterze problemu lub diagnozie
• możliwych metodach leczenia
• celu terapii
• przewidywanym czasie leczenia
• działaniu i ewentualnych skutkach ubocznych leków

Jeśli coś jest niejasne, zawsze można poprosić terapeutę o wyjaśnienie lub o przekazanie informacji na piśmie.

Wgląd do dokumentacji medycznej

Pacjent ma prawo do wglądu w swoją dokumentację medyczną.

Dokumentacja może zawierać między innymi:

• wyniki badań
• obserwacje terapeutyczne
• plan leczenia
• notatki z rozmów terapeutycznych

Pacjent ma prawo:

• poprawić udokumentowane błędy w dokumentacji
• dodać własne uwagi do dokumentacji
• otrzymać kopię dokumentacji (za niewielką opłatą)

Nie można natomiast zobaczyć informacji dotyczących innych osób (np. partnera lub członków rodziny). Takie informacje są wtedy tymczasowo zakrywane. Dokumentacja medyczna jest przechowywana co najmniej 20 lat. Pacjent może poprosić o wcześniejsze usunięcie danych, jednak instytucja może odmówić, jeśli dane są nadal potrzebne do leczenia.

Prywatność

Każda instytucja posiada regulamin ochrony prywatności, który opisuje sposób przetwarzania danych pacjentów.

Bez zgody pacjenta nie wolno przekazywać informacji o nim:

• innym instytucjom
• członkom rodziny
• osobom trzecim

Obowiązuje tajemnica zawodowa terapeuty.

Bez zgody pacjenta nie można również:

• nagrywać obrazu lub dźwięku
• obserwować terapii przez lustro weneckie
• udostępniać informacji osobom niezaangażowanym w leczenie

Pacjent ma również prawo odmówić obecności podczas terapii:

• studentów
• stażystów
• osób szkolących się

Obowiązki pacjenta

Pacjenci mają nie tylko prawa, ale również obowiązki. Aby zapewnić dobrą opiekę, oczekujemy że pacjent:

• przekazuje terapeucie pełne informacje o swoich problemach i wcześniejszym leczeniu
• współpracuje podczas terapii
• przestrzega zaleceń terapeuty
• przychodzi na umówione wizyty lub odpowiednio wcześniej je odwołuje
• szanuje prywatność innych pacjentów i pracowników

Kiedy prawa pacjenta mogą być ograniczone

W niektórych sytuacjach prawa pacjenta mogą być ograniczone decyzją sądu.

Może to mieć miejsce na przykład gdy osoba zostanie objęta:

• zarządem majątkiem (bewind) – wtedy nie może samodzielnie zarządzać finansami
• kuratelą (curatele) – wtedy kurator podejmuje decyzje m.in. dotyczące leczenia, miejsca zamieszkania czy finansów.

Informacja końcowa

Ze względu na czytelność niniejsze informacje dotyczą wyłącznie opieki ambulatoryjnej, ponieważ tylko taki rodzaj opieki oferuje nasza placówka. Materiał ten stanowi skrócone omówienie praw pacjenta i nie obejmuje wszystkich możliwych sytuacji prawnych. Więcej informacji o naszej ofercie leczenia, sposobie pracy oraz kwestiach organizacyjnych można znaleźć na naszej stronie internetowej.